Non egiten dira espartinak gaur egun?

Gaur egun espartina gehienak Bangladeshen egiten dira: CMS abokatu-bulegoaren 2016ko ohar batek eta katalanezko Wikipediak diote munduko espartin osoen (eta jute-zolen) % 90 han egiten dela. Europan ekoizpena gelditzen da oraindik, Maulen eta Katalunian adibidez, baina askoz txikiagoa da, eta askotan zati bat kanpotik dator.

Zenbaki nagusiak

Zenbaki hauek ez dira gaurkoak: 2007koak eta 2016koak dira. Berriagorik ez dugu iturri fidagarri batean aurkitu.

Beste herrialde batzuk

Katalanezko Wikipediaren arabera, Argentinan, Bolivian, Txilen, Kolonbian, Paraguain eta Venezuelan ere egiten dira espartinak, Bangladeshetik inportatutako jutearekin. Katalunian, Tortellà eta Sant Llorenç de Cerdans aipatzen ditu ekoizpen-gune gisa.

Maule: ekoizpen txikia, urtaroko lana

Duvertek 2007an deskribatu zuenez, Maulen ekoizpena merkataritza-gune handietan, denda batzuetan eta ekoizleen beren dendetan saltzen zen. Salmentak oso urtarokoak ziren (% 80 udan); horregatik, urte osoan ekoizteko diruzaintza sendoa behar zen: saltoki handien eskaerak irailean, entregak ekainetik aurrera eta ordainketa hilabete batzuk geroago.

Aunamendiren arabera, gainbehera 1960ko hamarkadan hasi zen, Asiako lehiarekin, eta 1970eko hamarkadan Espainiako eta gero Txinako lehia etorri zen. Guide du Pays Basque gidak dio Txinako inportazio merkeek kalte egin ziotela tokiko ekoizpenari, baina Frantzian egindako eta eskuzko produktuen eskaria itzultzen ari dela.

«Non egina» esaldiak zer esan nahi duen

Espartin bat ez da beti leku bakarrean egiten. Bi adibide, iturrietan irakurritakoak:

• Maulen muntatutako eredu bat: produktu-fitxaren arabera, oihala Espainiakoa da, kanpoko kautxu-zola ere Espainiakoa, eta barneko zola 18 hariko jutea latexezko oinarri baten inguruan; josketa, muntaketa eta azken ukituak Maulen egiten dira, familia-lantegi batean. Lantegi horrek berak bere webgunean azaltzen du zola osatua erosten duela, eta oihala moztu, josi eta zolari itsasten diola.
• Valls (Katalunia): Alentorn familia-lantegiak azken urratsa egiten du (envetat, xingolak jartzea), eta zolak Castellótik ekartzen ditu (Diari de Tarragona, 2022).

Etiketan zer begiratu

• Zer dio «egina» esaldiak: herrialde bat ala urrats bat (muntaketa, josketa)?
• Zola nondik dator?
• Oihala nondik dator?
• Zolaren materiala: jutea, kalamua, espartzua; kautxua edo latexa?
• Fabrikatzailearen izena eta herria agertzen dira?

Mauleko ofizioaren historia Maule, espartinaren hiriburua orrian dago, eta zolaren materialak espartinen zola orrian.